Przegląd różnych systemów szamb – który wybrać?

Brak dostępu do sieci kanalizacyjnej to w Polsce wciąż codzienność dla tysięcy gospodarstwdomowych, zwłaszcza na terenach podmiejskich i wiejskich. W takiej sytuacji trzeba zdecydować, jak skutecznie i bezpiecznie odprowadzać ścieki z domu. I właśnie wtedy pojawia się pytanie: jakie szambo wybrać, aby było szczelne, dopasowane do warunków gruntowych, wygodne w eksploatacji i możliwie jak najmniej uciążliwe pod względem kosztów oraz obsługi?

Na rynku dostępne jest dziś wiele rozwiązań od klasycznych szamb betonowych, przez zbiorniki bezodpływowe z tworzyw sztucznych, aż po nowoczesne szamba biologiczne i przydomowe oczyszczalnie ścieków, które wykorzystują procesy biologiczne i florę bakteryjną do redukcji nieczystości. Różnią się one nie tylko ceną i sposobem montażu, ale także częstotliwością opróżniania, wpływem na środowisko, wymaganiami formalnymi oraz komfortem codziennego użytkowania.

Czym jest nowoczesne szambo i jak działa jako zbiornik bezodpływowy?

Zacznijmy od definicji, która często jest błędnie interpretowana. Szambo to z definicji zbiornik bezodpływowy. Jego zadaniem jest gromadzić 100% nieczystości (ścieków czarnych i szarych), które następnie musi odebrać wóz asenizacyjny. To rozwiązanie szczelne, które nie ma prawa odprowadzać niczego do gruntu.

Współczesny rynek oferuje dwa główne rodzaje szamb pod kątem materiałowym, a wybór między nimi zależy głównie od specyfiki działki.

Kiedy warto wybrać szambo betonowe i jakie są jego zalety?

Szambo betonowe to wciąż najpopularniejsze rozwiązanie w Polsce. Zbiornik betonowy wykonany jest z prefabrykatów łączonych na zaprawę wodoszczelną.

• Największą zaletą jest masa. Ciężki beton sprawia, że zbiornik stabilnie osiada w gruncie i nie wypłynie, nawet jeśli poziom wód gruntowych jest wysoki. Ten rodzaj szamba świetnie sprawdza się na terenach podmokłych. Dodatkowo jest tańsze w zakupie niż odpowiedniki z tworzywa.
• Główną wadą jest ryzyko rozszczelnienia na łączeniach po latach, a także trudny transport (wymagany dźwig) oraz podatność na korozję chemiczną.

Czy szamba plastikowe są lepszą alternatywą dla betonu?

Nowoczesne zbiorniki plastikowe (z polietylenu lub laminatów) zdobywają rynek dzięki swojej lekkości i 100% szczelności (są odlewane jako monolit).

• Zaletami zbiornika plastikowego są odporność na agresywne ścieki i łatwość transportu (często możliwy ręczny montaż szamba w trudnym terenie).
• Natomiast główną wadą jest to, że są droższe. Co więcej, przy wysokiej wodzie gruntowej wymagają kotwienia i dociążenia, aby nie zadziałały jak „łódź podwodna” (siła wyporu).

Szambo jednokomorowe czy dwukomorowe - na co pozwalają przepisy?

Inwestorzy często pytają o szamba wielokomorowe. Tutaj należy zachować czujność prawną i dokładnie sprawdzić, co jest dozwolone.

• Szambo jednokomorowe to klasyczny zbiornik na szambo, w którym wszystkie ścieki mieszają się w jednej przestrzeni. Jest to rozwiązanie w pełni legalne i dedykowane dla typowego wywozu nieczystości.
• Szambo dwukomorowe posiada przegrodę przelewową. Teoretycznie pozwala to na wstępny rozkład ścieków w pierwszej komorze. Jednakże zgodnie z prawem, jeśli nie mamy odpływu do drenażu (co zamieniałoby instalację w oczyszczalnię), podział na komory w zbiorniku bezodpływowym ma sens tylko wtedy, gdy chcemy rzadziej zamawiać wywóz „gęstego” osadu, a częściej wypompowywać „rzadszą” frakcję, co w praktyce dla domów jednorodzinnych rzadko jest opłacalne.

Często mylnie nazywa się szambo dwukomorowe mianem „szambo ekologiczne”. Pamiętajcie, że jeśli urządzenie nie posiada napowietrzania lub złoża, a woda wypływająca z niego trafia do gruntu bez odpowiedniego doczyszczenia, jest to rozwiązanie, które w świetle przepisów może narazić Was na kary za zanieczyszczanie wody gruntowej.

Ile naprawdę kosztuje eksploatacja szamba?

Wybierając system szamba, wielu inwestorów patrzy na niski koszt startowy (ok. 8-12 tys. zł). To pułapka. Koszty eksploatacji zbiorników bezodpływowych poszybowały w górę.

Standardowa rodzina generuje około 12-15 m³ ścieków miesięcznie. Szambo o pojemności 10 m³ trzeba więc opróżniać co 3 tygodnie. Jeden kurs szambiarki to wydatek rzędu 300-400 zł. Rocznie daje to kwotę bliską 5000 zł! Wybór odpowiedniego szamba musi więc uwzględniać fakt, że w ciągu 3 lat wydacie na wywóz tyle, ile kosztuje budowa przydomowej oczyszczalni ścieków.

Dodatkowo gminy mają obowiązek kontrolować ilość ścieków wywożonych w stosunku do zużycia wody. Brak faktur oznacza mandat. Mit o „nieszczelnym szambie”, które opróżnia się raz na rok, odszedł w zapomnienie.

Przeczytaj także: Jak często opróżniać szambo?

Jak dbać o instalację i dlaczego biologia jest sposobem na oszczędność?

Niezależnie od tego, czy wybierzecie szambo bezodpływowe, czy przydomowe oczyszczalnie, dużą rolę w procesie utrzymania odgrywa biologia. Wiele osób zapomina, że nawet w szczelnym zbiorniku zachodzą procesy biologiczne, które można wspomóc, aby obniżyć koszty i zwiększyć komfort.

Stosowanie profesjonalnych biopreparatów jest dziś standardem eksploatacyjnym. Polecamy nasz biologiczny preparat do szamb i przydomowych oczyszczalni ścieków Biofos Professional. Dlaczego warto go stosować?

• Redukcja osadu. W szambach preparat ten przyspiesza rozkład nieczystości organicznych, upłynniając osad stały. Dzięki temu szambo można opróżniać nieco rzadziej (zmniejsza się objętość osadu dennego), a sam wywóz jest łatwiejszy.
• Ochrona oczyszczalni. W przypadku przydomowej oczyszczalni ścieków regularne „dokarmianie” systemu takim preparatem jak Biofos Professional wspiera rodzimą florę bakteryjną. Jest to ważne, by uniknąć zjawiska kolmatacji, czyli zatykania się gleby i drenażu, co jest najczęstszą przyczyną awarii.
• Likwidacja odorów. To najważniejszy aspekt dla domowników. Aktywne bakterie eliminują nieprzyjemne zapachy, co sprawia, że eksploatacja szamba staje się mniej uciążliwa dla otoczenia.

Wybierając preparat w dużym, ekonomicznym opakowaniu (np. proszek 5 kg), zapewniamy sobie spokój na długie miesiące, dbając jednocześnie o sprawność techniczną całego systemu.

Co zamiast szamba? Jakie przydomowe oczyszczalnie ścieków wybrać?

Jeśli działka spełnia wymogi odległościowe (szczególnie 30 metrów od studni), warto rozważyć instalację przydomowej oczyszczalni ścieków zamiast szamba.

Czy oczyszczalnia drenażowa to wciąż dobre rozwiązanie?

Oczyszczalnia drenażowa to system składający się z osadnika gnilnego i rur drenażowych zakopanych w ziemi (często potocznie zwany "szambem ekologicznym").

• W osadniku zachodzą procesy beztlenowe (które również warto wspomagać biopreparatami typu Biofos Professional), a w gruncie tlenowe.
• Wadą jest ryzyko zatkania drenażu po kilku latach, zwłaszcza w gruntach gliniastych. Wymaga dużej powierzchni działki.
• Zaletą jest niska cena i brak konieczności zasilania systemu energią elektryczną.

Dlaczego biologiczne oczyszczalnie ścieków to obecnie standard?

Przydomowe oczyszczalnie lub hybrydowe to obecnie standard. Biologiczny reaktor to miniaturowy zakład przetwórczy.

• Wykorzystuje on florę bakteryjną (osad czynny lub złoże biologiczne) napowietrzaną mechanicznie.
• Z urządzenia wypływa woda II klasy czystości, którą można odprowadzać do rowu lub wykorzystać do podlewania roślin ozdobnych. Nie wydziela ona nieprzyjemnych zapachów, co jest ogromnym komfortem, zwłaszcza przy wsparciu odpowiednią biochemią.
• Regularne opróżnianie szamba zastępujemy tu wywozem osadu raz na rok (koszt ok. 300 zł). Mimo wyższego kosztu inwestycji system zwraca się po ok. 3 latach.

Jak warunki gruntowe i wielkość działki wpływają na wybór systemu?

Wybierając szambo lub oczyszczalnie, musimy zacząć od analizy terenu.

• Warunki gruntowe. Jeśli macie grunt gliniany, drenaż klasyczny się nie sprawdzi. Woda nie wsiąknie. Wtedy jedynym ratunkiem jest szczelne szambo betonowe lub zaawansowana oczyszczalnia biologiczna z nasypem (kopcem filtracyjnym).
• Poziom wód gruntowych. Wysokie wody gruntowe dyskwalifikują większość oczyszczalni drenażowych. Wymusza też stosowanie ciężkich zbiorników betonowych lub specjalnie kotwionych zbiorników plastikowych.
• Wielkość działki. Przepisy wymagają zachowania odległości. Jeśli nie jesteście w stanie odsunąć drenażu o 30 metrów od studni sąsiada, zbiornik bezodpływowy (szambo) staje się jedyną legalną opcją, dopóki nie powstanie kanalizacja.

Jakie kryteria przyjąć, aby dokonać wyboru odpowiedniego szamba?

Aby ułatwić Wam wybór odpowiedniego typu szamba, przygotowaliśmy krótką ściągę:

Dostęp do sieci kanalizacyjnej

Jeśli jest możliwość możliwości podłączenia do kanalizacji, jest to obowiązek prawny. Szambo czy oczyszczalnia są wtedy opcjami tylko tymczasowymi.

Budżet

• Niski budżet na start, wysoki miesięcznie -> Szambo betonowe.
• Wysoki budżet na start, minimalny miesięcznie -> Biologiczne oczyszczalnie ścieków.

Charakter użytkowania nieruchomości

• Dom letniskowy (nieregularne pobyty) -> Szambo należy wybrać jako opcję najbezpieczniejszą. Bakterie w oczyszczalniach biologicznych mogą nie przetrwać długich przerw w dostawie "pożywienia", chyba że zostaną zasilone dawką uderzeniową biopreparatu.
• Dom całoroczny -> Oczyszczalnia to jedyny racjonalny ekonomicznie wybór.

Ekologia

Szambo ekologiczne (drenażowe) jest coraz częściej wypierane przez reaktory biologiczne, które są bardziej przyjazne dla środowiska.

Jak wygląda proces montażu i jakie formalności trzeba spełnić?

Niezależnie od decyzji w sprawie rodzaju szamba pamiętajcie o formalnościach.

• Szambo do 10 m³ wymaga jedynie zgłoszenia w starostwie.
• Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków wymaga zgłoszenia wodnoprawnego w Wodach Polskich oraz zgłoszenia budowlanego.
• Pozwolenia na budowę zazwyczaj nie są wymagane dla standardowych domów jednorodzinnych, chyba że instalacja jest duża lub warunki środowiskowe są specyficzne.

Ważną rolę odgrywa też zgłoszenie eksploatacji w gminie po zakończeniu budowy. Bez tego dokumentu narażacie się na kary.

Co ostatecznie wybrać - szambo czy oczyszczalnię?

Jeśli dostępne na rynku technologie pozwalają Wam na instalację oczyszczalni biologicznej, zróbcie to. Unikniecie stresu związanego z częstotliwością zamawiania wozu, a roczne oszczędności rzędu 4-5 tysięcy złotych szybko zrekompensują wydatek. Pamiętajcie jednak, że każda instalacja wymaga serwisu. Szambo działa bezobsługowo tylko do momentu przepełnienia, natomiast oczyszczalnia wymaga dbałości. Stosując regularnie sprawdzone środki, takie jak biologiczny preparat do szamb i przydomowych oczyszczalni ścieków Biofos Professional, zapewnicie sobie bezawaryjność i brak uciążliwych zapachów na lata.

Współczesna inżynieria sanitarna daje nam narzędzia, by żyć komfortowo nawet bez dostępu do miejskiej infrastruktury. Kluczem jest jednak dopasowanie rozwiązania do potrzeby użytkownika i realiów ekonomicznych. Szambo należy wybrać mądrze, to znaczy przewidzieć koszty na 10 lat do przodu, a nie tylko do momentu zapłacenia faktury za montaż.